Rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over gezinsbeleid

Betoog van Yvonne Koopman,
voor­zit­ter Gezins­Plat­formNL

Het gezin is in natio­naal beleid en in het publieke debat al te lang een ondergeschoven kindje geweest en wordt vooral met problemen in ver­band gebracht. Gezins­Plat­form.NL is van mening dat het gezin juist de red­ding van onze samen­le­ving is.

Gezins­Plat­form.NL is in 2019 opgericht om het gezin op de kaart te zetten en daarvoor bij de poli­tiek en in het publieke debat te pleiten. De deel­ne­mers aan het platform, die ons in­for­meren en adviseren, zijn organi­sa­ties die actief zijn in onder meer het onder­wijs, de zorg en beleids­vor­ming. Doel was en is dat er (opnieuw) een po­si­tie­ve kijk op het gezin komt en beleid ge­zin­nen onder­steunt in plaats van tegen­werkt. Daarom or­ga­ni­se­ren we ook de jaar­lijkse Week van het Gezin, die nu voor de vierde keer plaats­vindt.

Het gezin is de be­lang­rijk­ste ge­meen­schap, of beter nog een­heid, waar de samen­le­ving op rust. Niet omdat je toevallig in het­zelfde huis woont, maar omdat je je leven zo wilt inrichten dat je er voor elkaar bent: voor je partner, voor je kin­de­ren, voor je eigen ouders als het om man­tel­zorg gaat. En vanuit die stabiele een­heid ook voor de mensen om je heen in de buurt en de bre­dere sociale kring. Het gezin is de oefen­plaats voor de samen­le­ving waar je leert luis­te­ren, ver­ge­ven, omgaan met kri­tiek en teleur­stel­lingen. Daar mag je fouten maken en weer opnieuw beginnen, daar mag je groeien tot een verant­woor­de­lijke en zelfbewuste bur­ger.

Het ontbreekt in Neder­land aan een samen­han­gend gezins­be­leid dat dat bevor­dert en onder­steunt. Beleid ver­deeld over ver­schil­lende de­par­te­menten richt zich vrijwel uit­slui­tend op in­di­vi­duele groepen zoals vrouwen, jon­ge­ren in de jeugd­zorg, ouders etc.. De druk die deze groepen ervaren, wordt het eerst en vaak het meest in het gezin gevoeld. In plaats van aan­dacht en onder­steu­ning om vooraf het gezin voor te berei­den op deze druk, is er pas oog voor het gezin wanneer de problemen er al zijn: ge­zin­nen in armoede, ouders die een versla­ving hebben, jon­ge­ren die bij de jeugd­zorg terecht komen enz.

Maar het gezin, zo bepleiten wij, is juist de red­ding van onze samen­le­ving. Zijn er dan niet veel problemen in ge­zin­nen? Ja, dat hebben we in het eerste blok ook gehoord en lezen en zien we dage­lijks om ons heen. Komt dat omdát de mensen die met problemen kampen, een gezin zijn? Nee, zeker niet! Het komt juist doordat ze niet voldoende dat gezin kúnnen zijn dat ze zou­den willen zijn. Bij de mensen die we spreken en uit enquêtes en onder­zoeken komt naar voren dat ouders vooral meer tijd willen hebben om aan het eigen gezin te beste­den. En onder­steu­ning zou­den willen krijgen bij hun taak als opvoe­der.

Vaak ver­tellen over­heid en samen­le­ving de bur­ger wel dat hij niet te veel suiker en vlees mag eten, dat hij moet sporten, niet moet roken, niet teveel water en energie mag gebruiken ect., maar de bur­ger wordt niet geïn­for­meerd over en gesteund in zijn keuze om een gezin te stichten en zo aan een gezonde en stabiele samen­le­ving bij te dragen, waarin we nota bene met een toe­ne­mende demo­gra­fische druk te maken hebben. Geef koppels de ruimte om tijd en aan­dacht te beste­den aan het liefde­vol opvoe­den van kin­de­ren. Daar wor­den we uit­ein­delijk allemaal beter van.

Willen we onze samen­le­ving red­den, dan zal het gezin weer centraal moeten komen te staan. Afgelopen zater­dag heeft Gezins­Plat­form.NL op de Gezins­dag - de start van de Week van het Gezin - het Gezinsmanifest ge­pre­sen­teerd waarin de lan­de­lijke poli­tiek wordt opge­roe­pen het gezin alle ruimte en onder­steu­ning te bie­den die het nodig heeft.

Maak gezins­vor­ming en opvoe­ding haal­baar en betaal­baar: betere toegang tot gezinswo­ningen en meer (finan­ciële) ruimte om werk en zorgtaken binnen het gezin - zoals man­tel­zorg of thuis­blij­ven om voor de kin­de­ren te zorgen - te combineren. Bescherm stabili­teit en tijd voor het gezin: zorg in arbeids­markt- en par­ti­ci­pa­tie­be­leid dat ouders voldoende tijd voor hun kin­de­ren hebben en neem preventieve relatie- en opvoedon­der­steu­ning op in het basispakket zorg.

Maar bovenal, en dat vraagt een omdenken in poli­tiek en samen­le­ving, erken het gezin als fun­dament van de samen­le­ving en toets beleid aan de impact op ge­zin­nen, zodat wet- en regel­ge­ving ge­zin­nen ver­sterkt in plaats van onder druk zet. Dan kunnen we echt bouwen aan een stabiele en gezonde samen­le­ving.